تبلیغات
مداحسرا _ بزرگترین پایگاه مداحی - ما از آقا مرتضی بگوییم

ما از آقا مرتضی بگوییم

نگاهی به حیات ظاهری سید

شهید سید مرتضی آوینی در شهریور سال 1326 در شهر ری متولد شد .

تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهرهای زنجان و كرمان و تهران به پایان رساند و سپس به عنوان دانشجوی معماری وارد دانشكده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد . او از كودكی با هنر انس داشت ؛ شعر می سرود ، داستان و مقاله می نوشت و نقاشی می كرد . تحصیلات دانشگاهی اش را نیز در رشته ای به انجام رساند كه با طبع هنری او سازگار بود ، ولی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، معماری را كنار گذاشت و به اقتضای ضرورتهای انقلاب به فیلمسازی پرداخت :

حقیر دارای فوق لیسانس معماری از دانشكده هنرهای زیبا هستم اما كاری را كه اكنون انجام می دهم نباید با تحصیلاتم مربوط دانست . حقیر هرچه آموخته ام از خارج دانشگاه است . بنده با یقین كامل می گویم كه تخصص حقیقی در سایه تعهد اسلام به دست می آید و لا غیر . قبل از انقلاب بنده فیلم نمی ساخته ام ، اگرچه با سینما آشنایی داشته ام . اشتغال اساسی حقیر قبل از انقلاب در ادبیات بوده است ? با شروع انقلاب تمام نوشته های خویش را ـ اعم از تراوشات فلسفی ، داستانهای كوتاه ، اشعار و ? در چند گونی ریختم و سوزاندم و تصمیم گرفتم كه دیگر چیزی كه حدیث نفس باشد ننویسم و دیگر از خودم سخنی به میان نیاورم ? سعی كردم كه خودم را از میان بردارم تا هرچه هست خدا باشد ، و خدا را شكر بر این تصمیم وفادار مانده ام . البته آنچه كه انسان می نویسد همیشه تراوشات درونی خود اوست . همه هنرها اینچنین هستند و كسی هم كه فیلم می سازد اثرش تراوشات درونی خود اوست . اما اگر انسان خود را در خدا فانی كند ، آن گاه این خداست كه در آثار او جلوه گر می شود . حقیر اینچنین ادعایی ندارم ولی سعیم بر این بوده است .

شهید آوینی فیلمسازی را در اوایل پیروزی انقلاب با ساختن چند مجموعه درباره غائله گنبد ( مجموعه شش روز در تركمن صحرا ) سیل خوزستان و ظلم خوانین ( مجموعه خان گزیده ها ) آغاز كرد :

به روستاها رفتیم كه برای خدا بیل بزنیم . بعدها ضرورتهای موجود رفته رفته ما را به فیلمسازی كشاند ? ما از ابتدا در گروه جهاد نیتمان این بود كه نسبت به همه وقایعی كه برای انقلاب اسلامی و نظام پیش می آید عكس العملی نشان بدهیم . مثلاً سیل خوزستان كه واقع شد ، همان گروهی كه بعدها مجموعه حقیقت را ساختیم ، به خوزستان رفتیم و یك گزارش مفصل تهیه كردیم . آن گزارش در واقع جزو اولین كارهایمان در گروه جهاد بود . بعد ، غائله خسرو ناصر قشقایی پیش آمد و ما به فیروزآباد ، آباده و مناطق درگیری رفتیم ? وقتی فیروزآباد در محاصره بود ، ما با مشكلات زیادی از خط محاصره گذشتیم و خودمان را به فیروزآباد رساندیم . در واقع اولین صحنه های جنگ را ما در آنجا ، در جنگ با خوانین گرفتیم .

گروه جهاد اولین گروهی بود كه بلافاصله بعد از شروع جنگ به جبهه رفت . دو تن از اعضای گروه در همان روزهای اول جنگ در قصر شیرین اسیر شدند و نفر سوم ، در حالی كه تیر به شانه اش خورده بود ، از حلقه محاصره گریخت . گروه بار دیگر تشكیل یافت و در روزهای محاصره خرمشهر برای تهیه فیلم وارد این شهر شد :

وقتی به خرمشهر رسیدیم هنوز خونین شهر نشده بود . شهر هنوز سرپا بود اگرچه احساس نمی شد كه این حالت زیاد پر دوام باشد و زیاد هم دوام نیاورد . ما به تهران بازگشتیم و شبانه روز پای میز موویلا كار كردیم تا اولین فیلم مستند جنگی درباره خرمشهر از تلویزیون پخش شد : فتح خون .

مجموعه یازده قسمتی حقیقت كار بعدی گروه محسوب می شد كه یكی از هدفهای آن ترسیم علل سقوط خرمشهر بود :

یك هفته ای نگذشته بود كه خرمشهر سقوط كرد و ما در جستجوی حقیقت ماجرا به آبادان رفتیم كه سخت در محاصره بود . تولید مجموعه حقیقت این گونه آغاز شد .

كار گروه جهاد در جبهه ادامه یافت و با شروع عملیات والفجر هشت شكل كاملاً منسجم و به هم پیوسته ای پیدا كرد . آغاز تهیه مجموعه زیبا و ماندگار روایت فتح كه بعد از این عملیات تا پایان جنگ به طور منظم از تلویزیون پخش شد ، به همین ایام باز می گردد . شهید آوینی درباره انگیزه گروه جهاد در ساختن این مجموعه كه شامل بیش از هفتاد برنامه است چنین می گوید :

انگیزه درونی هنرمندانی كه در واحد تلویزیونی جهاد سازندگی جمع آمده بودند آنها را به جبهه های دفاع مقدس می كشاند نه وظایف و تعهدات اداری . روح كارمندی نمی توانست در این عرصه منشأ فعل و اثر باشد . گروههای فیلمبرداری ما با همان انگیزه هایی كه رزم آوران را به جبهه كشانده بود كار می كردند ، داوطلبانه و بدون چشمداشت مالی ، در كمال قناعت و شجاعت و آماده برای شهادت . اینجا عرصه ای نبود كه فقط پای تكنیك و یا هنر در میان باشد ? بچه های ما تا سال 1367 كه ناگزیر تسلیم سیستمهای برآورد مالی و فنی تلویزیون شدیم جز حقوق ماهیانه جهاد سازندگی و یا سپاه پاسداران كه از هفت هزار تومان بالاتر نمی كشید ، چیزی دریافت نمی كردند . نمی دانم چطور شده بود كه این اواخر ، یعنی سال 1366 بنیاد فارابی به یاد ما افتاده بود و نود هزار تومان به واحد تلویزیونی جهادسازندگی هدیه كرده بود . همین مختصر را نیز بچه ها غالباً به خانواده شهدایمان هدیه كردند ?

? اولین شهیدی كه دادیم علی طالبی بود كه در عملیات طریق القدس به شهادت رسید و آخرینشان مهدی فلاحت پور است كه در لبنان شهید شد ? و خوب ، دیگر چیزی برای گفتن نمانده است جز آن كه ما خسته نشده ایم و اگر باز هم جنگی در میان باشد ، ما حاضریم . می دانید زنده ترین روزهای زندگی یك مرد آن روزهایی است كه در مبارزه می گذراند و زندگی در تقابل با مرگ است كه خودش را نشان می دهد .

اواخر سال 1370 موسسه فرهنگی روایت فتح به فرمان مقام معظم رهبری تأسیس شد تا به كار فیلمسازی مستند و سینمایی درباره دفاع مقدس بپردازد و تهیه مجموعه روایت فتح را كه بعد از پذیرش قطعنامه رها شده بود ادامه دهد . شهید آوینی و گروه فیلمبرداران روایت فتح سفر به مناطق جنگی را از سرگرفتند و طی مدتی كمتر از یك سال كار تهیه شش برنامه از مجموعه ده قسمتی شهری در آسمان را به پایان رساندند و مقدمات تهیه مجموعه های دیگری را درباره آبادان ، سوسنگرد ، هویزه و فكه تدارك دیدند . شهری در آسمان كه به واقعه محاصره ، سقوط و باز پس گیری خرمشهر می پرداخت در ماههای آخر حیات ظاهری شهید آوینی از تلویزیون پخش شد ، اما برنامه وی برای تكمیل این مجموعه و ساختن مجموعه های دیگر با شهادتش در روز جمعه ، بیستم فروردین 1372 در قتلگاه فكه ناتمام ماند .

شهید آوینی فعالیت مطبوعاتی خود را در اواخر سال 1362 همزمان با مشاركت در جبهه ها و تهیه فیلمهای مستند درباره جنگ با نگارش مقالاتی در ماهنامه اعتصام ، ارگان انجمنهای اسلامی كه از سوی سازمان تبلیغات منتشر می شد ، آغاز كرد . این مقالات طیف وسیعی از موضوعات سیاسی ، حكمی ، اعتقادی و عبادی را در بر می گرفت . او طی یك مجموعه مقاله درباره مبانی حاكمیت سیاسی در اسلام آراء و اندیشه های رایج در مورد دموكراسی ، رأی اكثریت ، آزادی عقیده و برابر و مساوات را در نسبت با تفكر سیاسی مأخوذ از وحی و نهج البلاغه و آراء سیاسی حضرت امام (ره) مورد تجزیه و تحلیل و نقد قرار داد :مقالاتی نیز در تبیین حكومت اسلامی و ولایت فقیه در ربط و نبست با حكومت الهی حضرت رسول (ص) در مدینه و خلافت امیر مومنان (ع) نوشت و اتصال و پیوند انقلاب اسلامی را با نهضت انبیا علیهم السلام و جایگاه آن را در تاریخ حیات باطنی بشر تشریح كرد . مقالات متعددی درباره دفاع مقدس و نسبت آن با جنگهای صدر اسلام و قیام عاشورا و وجوه تمایز آن از جنگهایی كه بخصوص در قرون اخیر واقع شده اند ، و نیز بركات ظاهری و غیبی جنگ و ویژگیهای رزم آوران و بسیجیان در زمره مطالبی بود كه در اعتصام منتشر شد . در مضامین اعتقادی و عبادی نیز تحقیق و تفكر می كرد و حاصل كار خویش را به صورت مقالاتی چون اشك ، چشمه تكامل ، تحقیقی در معنی صلوات و حج ، تمثیل سلوك جمعی بشر به چاپ می سپرد . در كنار نگارش این مقالات ، مجموعه مقالاتی نیز با عنوان كلی تحقیقی مكتبی در باب توسعه و مبانی تمدن غرب برای ماهنامه جهاد ، اركان جهادسازندگی ، نوشت بهشت زمینی ، میمون برهنه ! ، تمدن اسراف و تبذیر ، دیكتاتوری اقتصاد ، از دیكتاتوری پول تا اقتصاد صلواتی ، نظام آموزشی و آرمان توسعه یافتگی ، ترقی یا تكامل ؟ و ? از جمله مقالات آن مجموعه است . این مقالات بعد از شهادت او از سوی مركز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس ( وزارت جهاد سازندگی ) با عنوان كلی مذكور ( تحقیق مكتبی ? ) به چاپ رسید . این دوره از كار نویسندگی شهید تا سال 1365 ادامه یافت .

مقارن با همین سالها شهید آوینی علاوه بر كارگردانی و مونتاژ مجموعه روایت فتح نگارش متن آن را بر عهده داشت . او در ماه محرم سال 1366 نگارش كتاب فتح خون ( روایت محرم ) را آغاز كرد و نه فصل از فصول دهگانه آن را نوشت . اما در حالی كه كار تحقیق در مورد وقایع روز عاشورا و شهادت بنی هاشم را انجام داده و نگارش فصل آخر را آغاز كرده بود ، به دلایلی كار را ناتمام گذاشت .

او در سال 1367 یك ترم در مجتمع دانشگاهی هنر تدریس كرد ولی چون مفاد مورد نظرش برای تدریس با طرح درسهای دانشگاه همخوانی نداشت از ادامه تدریس صرف نظر كرد . مجموعه مباحثی كه برای تدریس فراهم شده بود با بسط و شرح و تفسیر بیشتر در مقاله بلندی به نام تأملاتی در ماهیت سینما كه در فصلنامه فارابی به چاپ رسید و بعد در مقالاتی با عناوین جذابیت در سینما ، مونتاژ به مثابه معماری سینما ، آینه جادو ، قاب تصویر و زبان سینما و ? كه از فروردین سال 1368 در ماهنامه هنری سوره منتشر شد ، تفصیل پیدا كرد . مجموعه این مقالات در كتاب آینه جادو كه جلد اول از مجموعه مقالات و نقدهای سینمایی اوست ، جمع آوری و به چاپ سپرده شد .

سالهای 1368 تا 1372 دوران اوج فعالیت مطبوعاتی شهید آوینی است . آثار او در طی این دوره نیز موضوعات بسیار متنوعی را شامل می شود . هرچند آشنایی با سینما در طول مدتی بیش از ده سال مستند سازی و تجارب او در زمینه كارگردانی مستند و به خصوص مونتاژ باعث شد كه قبل از هر چیز به سینما بپردازد ، ولی این مسئله موجب بی اعتنایی او نسبت به سایر هنرها نشد . او در كنار تألیف مقالات تئوریك درباره ماهیت سینما و نقد سینمای ایران و جهان ، مقالات متعددی در مورد حقیقت هنر ، هنر و عرفان ، هنر جدید ـ اعم از رمان ، نقاشی ، گرافیك و تئاتر ـ هنر دینی و سنتی ، هنر انقلاب و ? تأ‌لیف كرد كه در ماهنامه سوره به چاپ رسید . طی همین دوران در خصوص مبانی سیاسی ـ اعتقادی نظام اسلامی و ولایت فقیه ، فرهنگ انقلاب در مواجهه با فرهنگ واحد جهانی و تهاجم فرهنگی غرب ، غربزدگی ، و روشنفكری ، تجدد و تحجر و موضوعات دیگر تفر و تحقیق كرد و مقالاتی منتشر نمود . مجموعه آثار شهید آوینی در این دوره هم از حیث كمیت هم از جهت تنوع موضوعات و هم از نظر عمق معنا و اصالت تفكر و شیوایی بیان اعجاب آور است . در حالی كه سرچشمه های اصلی تفكر او به قرآن ، نهج البلاغه ، كلمات معصومین علیهم السلام و آثار و گفتار حضرت امام (ره) باز می گشت ، با تفكر فلسفی غرب و آرا و نظریات متفكران غربی نیز آشنایی داشت و با یقینی برآمده از حكمت ، آنها را نقد و بررسی می كرد . او شناخت مبانی فلسفی و سیر تاریخی فرهنگ و تمدن جدید را از لوازم مقابله با تهاجم فرهنگی می دانست چرا كه این شناخت زمینه خروج از عالم غربی و غربزده كنونی را فراهم می كند و به بسط و گسترش فرهنگ و تفكر الهی مدد می رساند . او بر این باور بود كه با وقوع انقلاب اسلام و ظهور انسان كاملی چون امام خمینی (ره) بشر وارد عهد تاریخی جدیدی شده است كه آن را عصر توبه بشریت می نامید ، عصری كه به انقلاب جهانی امام عصر (عج) و ظهور دولت پایدار حق منتهی خواهد شد .